Λένε ότι τα Ελευσίνια Μυστήρια συγκλόνιζαν το σώμα. Και λύτρωναν την ψυχή.
Τα Ελευσίνια Μυστήρια ήταν το σκοτεινότερο φως της Αρχαίας Ελλάδας — και το απόλυτο μυστικό που κανείς δεν τόλμησε ποτέ να ξεστομίσει.
Άνδρες, γυναίκες, δούλοι, ξένοι, φιλόσοφοι, πολίτες: όλοι βάδιζαν την Ιερά Οδό, 22 χιλιόμετρα από την Αθήνα μέχρι την Ελευσίνα, για να συμμετάσχουν σε κάτι που δεν έμοιαζε με τίποτα άλλο. Δεν πήγαιναν να παρακολουθήσουν. Πήγαιναν να αλλάξουν.
Για εννέα ημέρες, οι μυημένοι νήστευαν, καθαρίζονταν, έπιναν τον κυκεώνα, και εισέρχονταν στο Τελεστήριο: τον πιο απόκρυφο και σιωπηλό ναό της αρχαιότητας. Εκεί, μέσα σε απόλυτο σκοτάδι και καπνό, κάτι τους παρουσιαζόταν. Κάτι που οι αρχαίοι συγγραφείς αποκάλεσαν “ὄργια”, όχι με την ηθική σημερινή έννοια, αλλά με την αρχική: ιεροπραξίες.
Τι είδαν;
Κάποιοι λένε φως.
Κάποιοι λένε έναν ιερό γάμο.
Κάποιοι μιλούν για μια αποκάλυψη που ακύρωνε τον φόβο του θανάτου.
Άλλοι, για μια θεατρική αναπαράσταση της αρπαγής της Περσεφόνης – ίσως με τρόπους ακραίους.
Κανείς όμως δεν μίλησε ποτέ. Ο όρκος σιωπής ήταν τόσο ιερός, ώστε όποιος τον παραβίαζε τιμωρούνταν με θάνατο. Και δεν ήταν μόνο φόβος. Ήταν πίστη. Οι μυημένοι πίστευαν πως είχαν δει το Θείο. Και το Θείο δεν το προδίδεις.
Οι τελετές είχαν μεταφυσικό χαρακτήρα. Ο κάθε μύστης περνούσε από τη “νύχτα της ψυχής”, αναζητώντας την Περσεφόνη μέσα του — την πλευρά που είχε χαθεί, σκοτεινιάσει, θαφτεί. Κι όταν την έβρισκε, έβγαινε στο φως.
Όπως λέει ο Καθηγητής Μιχαήλ Κοσμόπουλος, οι ρίζες των Μυστηρίων πάνε πίσω στη Μυκηναϊκή εποχή. Όχι απλώς ως παραδόσεις, αλλά ως διαρκές ιερό, ως σημείο δύναμης που επιβίωσε για πάνω από 1.000 χρόνια.
Κι όμως, ακόμη και σήμερα, φήμες λένε πως η Δήμητρα εμφανίστηκε. Σ’ ένα λεωφορείο το 1940, στην Ελευσίνα, μια ηλικιωμένη γυναίκα ανέβηκε χωρίς εισιτήριο. Κανένας δεν πλήρωσε. Το λεωφορείο χάλασε. Όταν τελικά πλήρωσαν και ξανανέβηκε, η μηχανή πήρε μπροστά. Λίγο πριν εξαφανιστεί, προφήτεψε συμφορές για την Ελλάδα…
Ήταν μια θρησκεία χωρίς θεσμούς, μια πύλη χωρίς θρησκεία, μια εμπειρία που άλλαζε τον άνθρωπο. Όχι απλώς επειδή τον έκανε να ελπίζει στη μεταθανάτια ζωή. Αλλά επειδή τον έκανε να τη βιώνει από τώρα.
Το ερώτημα δεν είναι πια τι έγινε στο Τελεστήριο.
Το ερώτημα είναι:
Μήπως μέσα μας… συνεχίζει να γίνεται;
Πηγές:
The Collector – Eleusinian Mysteries: The Secret Rites No One Dared Talk About
Εθνικός Κήρυξ – Η αρχαία Ελευσίνα και τα Ελευσίνια Μυστήρια
Λέγουσιν ὅτι τὰ Ἐλευσίνια Μυστήρια τὸ σῶμα συνετάραττεν· τὴν δὲ ψυχὴν ἐλύτρουν.
Ἦν γὰρ τὰ Ἐλευσίνια Μυστήρια τὸ ζοφερώτατον φῶς τῆς ἀρχαίας Ἑλλάδος — καὶ τὸ ἀπόρρητον παντελῶς, ὃ οὐδεὶς ἐτόλμησε φθέγξασθαι.
Ἄνδρες, γυναῖκες, δοῦλοι, ξένοι, φιλόσοφοι, πολῖται — πάντες τὴν Ἱερὰν Ὁδὸν ἐπορεύοντο, ἀπὸ Ἀθηνῶν μέχρι Ἐλευσῖνος, εἴκοσι καὶ δύο στάδια, οὐχ ὡς θεωροὶ, ἀλλ’ ὡς μεταμορφούμενοι.
Ἐπ’ ἐννέα ἡμέρας, οἱ τελούμενοι ἐνήστευον, ἐκαθαίροντο, τὸν κυκεῶνα ἔπινον, καὶ εἰσεπορεύοντο εἰς τὸ Τελεστήριον — τὸν ἀπόρρητον καὶ σιγὴν ἔχοντα ναόν τῆς ἀρχαιότητος. Ἐντὸς σκότους καὶ καπνοῦ, τι αὐτοῖς ἐνεδείκνυτο. Τὸ δὲ ὄραμα ἐκείνο, οἱ παλαιοί ὀνομάζουσιν “ὄργια” — οὐ κατὰ τὴν ἡμετέραν ἠθικὴν διάνοιαν, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἀρχαίαν σημασίαν: ἱερὰ δρώμενα.
Τί ἔθεάσαντο;
Οἱ μὲν φῶς φασί.
ἄλλοι γάμον ἱερὸν.
ἔτεροι δὲ ἀποκάλυψιν, ἣ τὸν φόβον τοῦ θανάτου ἀνῄρει.
ἔνιοι δὲ τραγῳδίαν μιμουμένην τὴν ἁρπαγὴν τῆς Περσεφόνης — ἴσως κατὰ τρόπους δεινούς.
Ἀλλ’ οὐδεὶς ἐλάλησε πώποτε.
Ὁ γὰρ ὅρκος τῆς σιγῆς ἦν ἱερώτατος· καὶ ὃς ἂν αὐτὸν λύσειε, θανάτῳ ἐκολάζετο.
Καὶ οὐ μόνον φόβῳ, ἀλλὰ καὶ πίστει·
οἱ μεμυημένοι ἐνόμιζον τὸ Θεῖον ἑωρακέναι.
καὶ τὸ Θεῖον — οὐ προδοτέον.
Τελεταὶ δὲ μεταφυσικαὶ ἦσαν ταῦτα.
Ἕκαστος μύστης διεπορεύετο τὴν “νύκτα τῆς ψυχῆς”, ζητῶν ἐν ἑαυτῷ τὴν Περσεφόνην — τὸ μέρος τὸ ἀπολωλός, τὸ σκότεινον, τὸ ταφέν.
Καὶ εὑρὼν αὐτήν, ἐπορεύετο εἰς φῶς.
Ὡς λέγει ὁ Καθηγητὴς Μιχαὴλ Κοσμόπουλος, αἱ ῥίζαι τῶν Μυστηρίων εἰς τὴν Μυκηναϊκὴν ἐποχὴν ἀνάγουσιν·
οὐ μόνον ὡς παρὰδοσις, ἀλλ’ ὡς ἱερὸν διαρκὲς, ἰσχὺς τις ἱδρυματικὴ, ἡ διατεταγμένη ὑπὲρ χιλίων ἐτῶν.
Καὶ μέντοι, ἔτι καὶ νῦν, φάσιν ἔνιοι τὴν Δήμητραν φανῆναι.
Ἐν Ἐλευσῖνι, ἐν ἔτει ἀνθρώπων ἑννεακοστῷ καὶ τεσσαρακοστῷ, γυνὴ πρεσβῦτις ἀνέβη εἰς λεωφορεῖον ἄνευ εἰσιτηρίου.
Οὐδεὶς ἔπραξεν.
Καὶ τὸ ὄχημα ἠχρήματισεν.
Ἐπεὶ δὲ πάντες κατέβαλον, ἡ μηχανὴ ἀνέλαβεν.
Καὶ πρὶν ἐξαφανισθῆναι, προεφήτευσεν συμφορὰς τῷ Ἑλληνικῷ ἔθνει…
Ἦν θρησκεία ἄνευ θεσμῶν·
θύρα ἄνευ δόγματος·
ἐμπειρία ἡ τὸν ἄνθρωπον μετέπλαττεν.
Οὐχ ὅτι ἐλπίδα ἐδίδου περὶ τοῦ ἐπέκεινα μόνον,
ἀλλ’ ὅτι αὐτὸ τοὐπέκεινα ἐν τῷ νῦν ἐζώπει.
Τὸ ζήτημα οὐκέτι ἐστὶ τί ἐγένετο ἐν τῷ Τελεστηρίῳ.
Τὸ ζήτημα ἐστίν·
ἆρα καὶ νῦν — ἐντός ἡμῶν — τελεῖται;
Πηγαί:
Ὁ Συλλέκτης – Περὶ τῶν Ἐλευσινίων Μυστηρίων: Τὰ ἄρρητα δρώμενα, οἷς οὐδεὶς ἐτόλμησεν λόγον ποιῆσαι.
Ὁ Ἐθνικὸς Κῆρυξ – Περὶ τῆς ἀρχαίας Ἐλευσῖνος καὶ τῶν Μυστηρίων αὐτῆς.
Αἰώνιον 
Leave a comment